Πυρηνικό ντόμινο - Παγκόσμιος τρόμος, ολική ανατροπή με τον πόλεμο με στο Ιράν

Το πυρηνικό ζήτημα δεν ήταν μια λεπτομέρεια που προέκυψε στο τέλος των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ - Ιράν.
Ήταν ο λόγος που έγιναν εξαρχής και ο λόγος που τελικά κατέρρευσαν.
Όταν ο JD Vance αποχώρησε από το Serena Hotel στο Ισλαμαμπάντ στις 12 Απριλίου, έπειτα από 21 ώρες συνομιλιών, συνόψισε την αποτυχία σε μία φράση: «Το απλό γεγονός είναι ότι πρέπει να δούμε μια σαφή δέσμευση ότι δεν θα επιδιώξουν πυρηνικό όπλο». Λίγο αργότερα, ο Donald Trump από την Ουάσινγκτον το έθεσε ακόμη πιο ωμά: η συνάντηση πήγε καλά, τα περισσότερα συμφωνήθηκαν, αλλά «το μόνο που είχε πραγματικά σημασία, το ΠΥΡΗΝΙΚΟ, δεν συμφωνήθηκε».
Από την ιρανική πλευρά, ο Υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi δήλωσε ότι οι δύο πλευρές έφτασαν «μια ανάσα» πριν από συμφωνία, αλλά συνάντησαν «μαξιμαλισμό, μετακινούμενους στόχους και εμπλοκές». Ο Πρόεδρος του Ιρανικού Κοινοβουλίου σημείωσε ότι η αμερικανική αντιπροσωπεία «τελικά απέτυχε να κερδίσει την εμπιστοσύνη της ιρανικής πλευράς», υπονοώντας μια πιο σκληρή πραγματικότητα: το Ιράν βομβαρδίστηκε δύο φορές ενώ διαπραγματευόταν με τις ΗΠΑ.

Το Ιράν υπό επίθεση εν μέσω διαπραγματεύσεων

Αυτό αποτελεί το σημείο εκκίνησης του επιχειρήματος περί «πυρηνικού ντόμινο», ένα γεγονός που η δυτική ανάλυση συχνά αποφεύγει να αντιμετωπίσει, όπως σημειώνει το Modern Diplomacy. 
Τον Απρίλιο του 2025, ΗΠΑ και Ιράν διαπραγματεύονταν ενεργά στο Ομάν, με πρόοδο προς μια πιθανή συμφωνία. Στις 13 Ιουνίου 2025, το Ισραήλ έπληξε πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν ενώ οι συνομιλίες ήταν ακόμη σε εξέλιξη.
Οι ΗΠΑ συμμετείχαν στα πλήγματα στις 22 Ιουνίου. Ακολούθησε εκεχειρία μέσω Κατάρ στον λεγόμενο «Πόλεμο των Δώδεκα Ημερών».
Οι διαπραγματεύσεις επανεκκίνησαν.
Όμως στις 28 Φεβρουαρίου 2026, ΗΠΑ και Ισραήλ εξαπέλυσαν τη μεγαλύτερη επίθεση της σύγκρουσης, σκοτώνοντας τον Ανώτατο Ηγέτη Khamenei και πυροδοτώντας τον πόλεμο που οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ υποτίθεται ότι θα τερμάτιζαν.
Το Ιράν δέχθηκε επίθεση ενώ διαπραγματευόταν — και αυτό κατέστρεψε την εμπιστοσύνη. Όπως δήλωσε ο πρώην διαπραγματευτής Robert Malley, «το επίπεδο εμπιστοσύνης είναι πιθανότατα σχεδόν στο χαμηλότερο σημείο του».

Γιατί απέτυχαν οι συνομιλίες

Η αποτυχία δεν οφείλεται σε ανικανότητα ή σε αγεφύρωτες διαφορές.
Οφείλεται στην απουσία του βασικού προαπαιτούμενου κάθε πυρηνικής συμφωνίας: εμπιστοσύνη ότι οι παραχωρήσεις θα ανταμειφθούν με ασφάλεια και όχι με εκμετάλλευση.
Το Ιράν καλούνταν να εγκαταλείψει οριστικά το πυρηνικό του πρόγραμμα — το βασικό του διαπραγματευτικό όπλο — απέναντι σε μια χώρα που είχε ήδη αποχωρήσει από προηγούμενη συμφωνία και το είχε βομβαρδίσει δύο φορές κατά τη διάρκεια διπλωματικών διαδικασιών.
Όπως σημείωσε η Wendy Sherman, «καμία χώρα δεν πρόκειται να συνθηκολογήσει πλήρως».

Το μήνυμα που έλαβε ο υπόλοιπος κόσμος

Εκτός Ιράν, κυβερνήσεις παρακολουθούσαν προσεκτικά.
Είδαν μια χώρα να διαπραγματεύεται επί μήνες, να δέχεται επιθέσεις εν μέσω διαπραγματεύσεων και τελικά να πιέζεται να εγκαταλείψει το πυρηνικό της πρόγραμμα ως όρο ειρήνης.
Το συμπέρασμα είναι απλό και επικίνδυνο: χώρες χωρίς πυρηνικά βομβαρδίζονται — χώρες με πυρηνικά όχι.
Η Βόρεια Κορέα πραγματοποίησε πυρηνικές δοκιμές και διαπραγματεύτηκε απευθείας με Αμερικανό πρόεδρο. Το Πακιστάν διατηρεί ασυλία λόγω του πυρηνικού του οπλοστασίου. Το Ισραήλ απολαμβάνει στρατηγική προστασία μέσω του μη δηλωμένου πυρηνικού του δυναμικού. Η Ρωσία αποτρέπει άμεση σύγκρουση με το ΝΑΤΟ λόγω των πυρηνικών της.

Νέες πυρηνικές φιλοδοξίες

Η Σαουδική Αραβία έχει δηλώσει ξεκάθαρα ότι αν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικά, θα ακολουθήσει. Η θέση αυτή ενισχύθηκε μετά τον πόλεμο.
Η Τουρκία αυξάνει τη δραστηριότητά της στον πυρηνικό τομέα, ενώ ο Recep Tayyip Erdogan έχει εκφράσει ανοιχτά δυσαρέσκεια για το γεγονός ότι άλλες χώρες διαθέτουν πυρηνικά και η Τουρκία όχι.
Στη Νότια Κορέα, η κοινή γνώμη στηρίζει όλο και περισσότερο ένα εγχώριο πυρηνικό πρόγραμμα. Η Ιαπωνία συζητά επίσης πιο ενεργά το θέμα, υπό το πρίσμα μειωμένης εμπιστοσύνης στις αμερικανικές εγγυήσεις ασφάλειας.

Ένα ήδη εύθραυστο σύστημα μη διάδοσης

Η Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (NPT) βασίζεται σε μια ισορροπία: μη πυρηνικά κράτη δεν αποκτούν όπλα, ενώ τα πυρηνικά δεσμεύονται για αφοπλισμό και παρέχουν ασφάλεια.
Αυτή η ισορροπία έχει διαβρωθεί. Ο πόλεμος με το Ιράν υπονόμευσε περαιτέρω την αξιοπιστία της.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (IAEA) ανέφερε ότι οι επιθεωρήσεις στο Ιράν έχουν καταστεί «νομικά και πρακτικά ανεφάρμοστες», καταρρίπτοντας τον μηχανισμό επαλήθευσης.
Το βασικό πρόβλημα: τα κράτη πρέπει να πιστεύουν ότι είναι πιο ασφαλή χωρίς πυρηνικά. Η περίπτωση του Ιράν έδειξε το αντίθετο.

Τι ακολουθεί μετά την κατάρρευση

Μετά το ναυάγιο των συνομιλιών, ο Donald Trump ανακοίνωσε ναυτικό αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών. Το Ιράν άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων επαφών, αλλά η εμπιστοσύνη έχει επιδεινωθεί περαιτέρω.
Το πυρηνικό ζήτημα παραμένει άλυτο, η εκεχειρία εύθραυστη και το Στενό του Hormuz ασταθές.
Στο μεταξύ, χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία, η Νότια Κορέα και η Ιαπωνία επανυπολογίζουν τις στρατηγικές τους.

www.bankingnews.gr